Blog

De toekomst volgens Fons Leroy: vergrijzing en duurzaamheid op arbeidsmarkt

Naar jaarlijkse gewoonte blikt arbeidsmarktkenner Fons Leroy vooruit op de toekomst van de arbeidsmarkt. Zijn inzichten over vergrijzing, herscholing, digitalisering en meer geeft jouw bedrijf perspectief op de komende evoluties, met 2030 als kompas. Én de gelegenheid om recht op die uitdagingen af te stappen.

Mature man at home office using laptop. He is talking on web conference from home during pandemic isolation.

Limburger Fons Leroy was 14 jaar lang afgevaardigd bestuurder van de VDAB en publiceert boeken en (blog)artikels over de uitdagingen op de arbeidsmarkt, de evoluties waar ondernemers en werkgevers rekening mee moeten houden, en voorspellingen op korte en lange termijn. In zijn nieuwe boek Een vaccin voor de arbeidsmarkt toont hij hoe de coronacrisis de pijnpunten op onze arbeidsmarkt blootlegt, en doet nadenken over de waarde en organisatie van werk.

Agilitas Group nodigt Fons Leroy jaarlijks uit om zijn visie te delen. Hij deed dit onlangs in een boeiende webinar die je hier kan herbekijken.

Dit zijn de komende (r)evoluties

1 | Vergrijzing is onvermijdelijk

Fons Leroy weet dat er de komende 10 jaar veel onzichtbare veranderingen de arbeidsmarkt zullen beïnvloeden: digitalisering, migratie, klimaatverandering, gezondheidsrisico’s, enzovoort. Maar één trend is wel al zichtbaar: de vergrijzing of GREXIT.

“De enorme uitstroom van zogenaamd grijs talent laat zich nu al voelen. Voor elke 10 mensen die de arbeidsmarkt verlaten omdat ze de pensioensleeftijd hebben bereikt, komen er maar 8 nieuwkomers in de plaats. En dat wordt tastbaar over alle beroepen en sectoren heen. Van de publieke en de private tot de non-profit sectoren en ver daarbuiten.”

DE DATA

  • In de sector van de gezondheidszorg en de maatschappelijke diensten zijn nu erg veel oudere werknemers aan de slag. Tegelijkertijd is dit een sector in groei, steeds op zoek naar extra arbeidskrachten.
  • In 2022 zijn er per 100 ouderen (55-64 jaar) nog 78 jongeren (15-24 jaar) op arbeidsleeftijd. De groep jongeren die zich potentieel aandient op de arbeidsmarkt wordt met andere woorden systematisch kleiner in verhouding tot de groep die de pensioenleeftijd bereikt.
  • Bovendien viel volgens het Federaal Planbureau en de Algemene Directie Statistiek de groei van de Vlaamse bevolking op arbeidsleeftijd in 2018 voor het eerst stil. Sinds 2019 daalt de bevolking op arbeidsleeftijd zelfs met gemiddeld 3.000 personen per jaar...

2 | Het belang van herscholing nu en in de toekomst

Naast die vergrijzing komen er voor elke job die verdwijnt, 3 vacatures in de plaats. Er moeten dus meer jobs worden ingevuld.

Doordat bepaalde functies verdwijnen en er andere verschijnen, zijn er ook andere skills nodig. Op dit moment heerst er op de Vlaamse arbeidsmarkt een kwalitatieve mismatch: de gevraagde profielen verschillen van de aangeboden profielen. In de ICT-wereld zijn er bijvoorbeeld razendsnelle ontwikkelingen, waardoor kandidaten met verouderde kennis en kwalificaties niet in aanmerking komen.

“Op dit moment heerst er in Vlaanderen geen permanente leercultuur”, zegt Fons. “En dat terwijl de blijvende ontwikkeling van (digitale) skills steeds belangrijker zal worden. Volgens een recente enquête vindt 82% (!) van de mensen het niet nodig om continu te leren, of zien zij geen noodzaak in opleidingen. Maar veel profielen moeten zich wel herscholen. Bepaalde hedendaagse opleidingen zullen immers vroeg of laat geen job meer opleveren.”

DE DATA

  • Zowat alle sectoren hebben het moeilijk hebben om voor bepaalde jobs geschikte kandidaten te vinden.
  • In een aantal groepen is er duidelijk sprake van krapte: de hout- en textielsector, de uitzendsector en de ICT-wereld blijven voor zowat alle profielen posities oningevuld.
  • Ook bij de elektriciens en elektromecaniciens, de machinisten en kraanmannen, de technisch leidinggevenden, de verpleegkundigen en verzorgenden, de vertegenwoordigers en de bank- en verzekeringsexperten zijn er minder dan vijf werkzoekenden per openstaande VDAB-vacature.

3 | Inzetten op duurzaamheid is de sleutel

Volgens Fons wordt duurzaamheid de rode lijn in de toekomst, óók op de arbeidsmarkt.

“Bedrijven die zich toekomstgericht organiseren en focussen op duurzaamheid en hun maatschappelijke en economische invloed, zijn de bedrijven die de komende evoluties zullen overleven. De kandidaat van morgen kiest immers voor een werkgever die niet alleen een economische meerwaarde biedt, maar ook een maatschappelijke impact heeft.”

Wat die duurzaamheid concreet inhoudt? Dat gaat heel breed. “De slimste bedrijven vertalen nú de 17 sustainable development goals of duurzaamheidsdoelstellingen van de VN naar een bedrijfsstrategie. Centraal in die strategie staan het continu leren, duurzaam leven en handelen, en de gezondheid van onze wereld.”

De revelaties over de arbeidsmarkt die de coronacrisis aan het licht bracht

“Er wordt door trendwatchers en experten al langer gesproken over het letterwoord VUCA, dat de eigenschappen van de arbeidsmarkt omschrijft: Volatility (veranderlijk), Uncertainty (onzeker), Compexity (complex) & Ambiguity (meerzijdig). De coronacrisis vormde een echte trendbreuk in onze samenleving en bracht onder andere naar boven dat VUCA geen theoretisch of hol woord is. Veranderingen kunnen plóts gebeuren en verstrekkende gevolgen hebben. Daarop voorbereid zijn en erop inspelen, is de boodschap.”

Wat nu?

De issues die op de arbeidsmarkt afkomen, zijn niet in 1-2-3 opgelost. Dé uitdaging, vooral om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen, is inzetten op duurzaamheid, zowel breed en maatschappelijk, als binnen het HR-beleid. “We zouden ervoor moeten zorgen dat werknemers gezond en met plezier langer aan de slag blijven.”

In deze artikels gaan we dieper in op de deelaspecten van de arbeidsmarkt van de toekomst:

Herbekijk het webinar